نگرشی بر "فرایند منیزیم درراهگاه"
مهرانگیز فضلی، یحیی جافریان، پرویز دوامی
قابلیت تولید چدن با گرافیت کروی
از طریق افزودن منیزیم به مذاب چدن (آلیاژ منیزیم، نیکل، کلسیم و سیلیسیم)
در حدود سال 1920 توسط میهن (Meehan) ادعا شد، در حدود سالهای 1940
پژوهشگران امریگایی، انگلیسی و آلمانی روش تولید صنعتی این نوع چدن را
ابداع نمودند.
در میان روشهای تولید این نوع چدنها که تفاوت اصلی آنها در نحوه افزودن
منیزیم به مذاب چدن است، فرایند افزودن منیزیم در راهگاه شاید مهمترین
پیشرفت در تکنولوژی فرایندهای متالورژی بعد از ابداع چدن با گرافیت کروی می
باشد.
مفهوم اولیه فرایند تولید چدن نشکن با استفاده از محفظه ای برای واکنش
منیزیم با مذاب در قالب، برای کسانیکه با تولید این نوع چدن آشنایی دارند
احتمالا ایده جدیدی نمی باشد. حل مشکل میرایی منیزیم در مذاب موجود در
پاتیل و دستیابی به ساختاری از گرافیت های کروی بسیار ریز همواره مورد نظر
ریخته گران بوده است. برای دستیابی به این مقصود نیاز به ابداع و نوآوری از
طریق مطالعه و تجربه بود. این مهم در سال 1968 توسط Dunes از شرکت روش و
مواد انگلستان تحقق یافت و نتایج مطالعات و اختراع انجام یافته در سالهای
7-1974 به صنایع ریخته گری راه یافت. اساس این روش حل منیزیم در مذاب در
محفظه ای بنام محفظه فعل و انفعال که جزیی از سیستم راهگاهی است می باشد.
اولین تجربه ها در ایران جهت استفاده از این فرایند از حدود دو سال پیش
آغاز شد. شرکت صنایع چدنی ایران کارخانه ریخته گری پولادیر، شرکت صنایع ذوب
ایران، شرکت فولادریزان، کارخانه ریخته گری سیمان درود، اولین تجربه
کنندگان این فرایند نو بودند.
هم اکنون علاوه بر تعدادی از واحدهای کوچک ریخته گری، کارخانجات صنایع چدنی
ایران، ماشین سازی تیریز تا حدودی فولادریزان به تولید انبوه قطعات چدن
نشکن خود با این روش اشتغال دارند، و جاذبه های تکنیکی و اقتصادی این
فرایند نو را از نزدیک تجریه نموده اند. تمایل به انجام تجربه ها اولیه در
اکثر تولید کنندگان چدن نشکن در ایران دیده می شود.
مبانی اولیه مربوط به فرایند افزودن منیزیم در راهگاه در منبع مراجعه 4 و 5
ارائه شده است. از آنجائیکه تجربه چند دیگری نیز پس از تدوین این مقاله
درایران به انجام رسیده و نکات جدیدی را برای اویسندگان در برداشته است،
لذا هدف از این نوشته آشنائی بیشتر خوانندگان با این روش و ارائه نتایج
مطالعات و تجربه ها جدید بدست آمده می باشد.